Wat betekenen de aangescherpte criteria en herbeoordeling van de VGN Waaier voor 2027?

De toekomst van de VGN Waaier krijgt steeds duidelijker vorm. De Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) heeft aangekondigd dat de criteria voor opname in de Waaier worden aangescherpt en dat alle instrumenten in 2027 opnieuw en op uniforme wijze worden beoordeeld. Voor zorgorganisaties, kwaliteitsmanagers en aanbieders van cliëntervaringsonderzoek markeert dit een belangrijke ontwikkeling.

De veranderingen gaan namelijk verder dan een administratieve herbeoordeling. Ze laten zien hoe de gehandicaptenzorg steeds nadrukkelijker kiest voor instrumenten die aantoonbaar bijdragen aan leren, verbeteren en het versterken van de kwaliteit van bestaan van cliënten.

Wat verandert er in de toekomst van de VGN Waaier?

Volgens de VGN worden de criteria voor opname in de Waaier aangescherpt en volgt in 2027 een uniforme herbeoordeling van alle huidige instrumenten. Daarmee ontstaat één gelijk beoordelingskader voor bestaande én nieuwe aanbieders.

Het doel hiervan is om de kwaliteit, vergelijkbaarheid en transparantie van cliëntervaringsinstrumenten verder te versterken. Organisaties moeten erop kunnen vertrouwen dat een instrument niet alleen voldoet aan formele eisen, maar ook daadwerkelijk waarde toevoegt aan de dagelijkse praktijk van zorg en ondersteuning.

Deze ontwikkeling sluit aan bij eerdere adviezen van de Commissie van Deskundigen, waarin werd benadrukt dat cliëntervaringsonderzoek vooral moet bijdragen aan verbetering van de zorg en niet uitsluitend aan verantwoording.

Waarom worden de criteria van de VGN Waaier aangescherpt?

De gehandicaptenzorg verandert. Zorgorganisaties werken steeds meer vanuit het Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg, waarin leren, ontwikkelen en het gesprek over kwaliteit centraal staan.

Daarom groeit de behoefte aan instrumenten die:

• aansluiten op de dagelijkse zorgpraktijk;
• bruikbare inzichten opleveren voor cliënten en begeleiders;
• organisaties helpen bij kwaliteitsverbetering;
• efficiënt geïntegreerd kunnen worden in bestaande processen.

De VGN lijkt hiermee een duidelijke keuze te maken: niet het instrument zelf staat centraal, maar de impact die het instrument heeft op de kwaliteit van ondersteuning.

Wat betekent de uniforme herbeoordeling in 2027?

De uniforme herbeoordeling betekent dat alle huidige instrumenten opnieuw langs dezelfde meetlat worden gelegd.

Voor aanbieders van cliëntervaringsonderzoek ontstaat hierdoor een gelijk speelveld. Instrumenten die jarenlang onderdeel zijn geweest van de Waaier krijgen dezelfde beoordeling als nieuwere oplossingen.

Voor zorgorganisaties biedt dit meer duidelijkheid. Zij kunnen erop vertrouwen dat instrumenten binnen de Waaier voldoen aan actuele kwaliteitscriteria en aansluiten bij de ontwikkelingen binnen de sector.

Welke gevolgen heeft dit voor zorgorganisaties?

Voor veel organisaties is cliëntervaringsonderzoek een vast onderdeel van hun kwaliteitsbeleid. De aangekondigde veranderingen maken het daarom belangrijk om kritisch te kijken naar de manier waarop ervaringen van cliënten worden verzameld en gebruikt.

Een veelgemaakte fout is dat organisaties vooral focussen op het uitvoeren van een meting. De grootste waarde ontstaat echter wanneer de resultaten worden gebruikt voor het verbeteren van zorgplannen, teamsamenwerking en strategische besluitvorming.

Organisaties die cliëntervaringen actief benutten als stuurinformatie halen aantoonbaar meer waarde uit hun onderzoek dan organisaties die resultaten uitsluitend gebruiken voor verantwoording.

Wat betekent dit voor aanbieders van cliëntervaringsonderzoek?

De aangescherpte criteria verhogen de lat voor aanbieders van cliëntervaringsonderzoek.

Het wordt belangrijker om te laten zien dat een instrument:

• relevante cliëntinformatie oplevert;
• aansluit op het Kwaliteitskompas Gehandicaptenzorg;
• bruikbaar is voor kwaliteitsverbetering;
• voldoende methodologische kwaliteit heeft;
• toekomstbestendig is binnen een veranderend zorglandschap.

Daarnaast neemt de vraag toe naar slimme integraties met ECD-systemen, dashboards en continue feedbackprocessen. Zorgorganisaties verwachten steeds vaker dat onderzoeksresultaten direct bruikbaar zijn binnen bestaande werkprocessen.

Een verschuiving van meten naar verbeteren

De ontwikkelingen rondom de toekomst van de VGN Waaier laten een bredere trend zien binnen de zorgsector. De aandacht verschuift van het uitvoeren van metingen naar het daadwerkelijk benutten van inzichten.

Dat is een belangrijke verandering. Organisaties die alleen meten, weten wat er gebeurt. Organisaties die ervaringen vertalen naar concrete verbeteracties, creëren betere ondersteuning voor cliënten én sterkere organisaties.

Juist daarom worden cliëntervaringsonderzoeken steeds vaker gezien als strategisch instrument in plaats van een verplicht kwaliteitsmiddel.

De VGN Waaier wordt een kwaliteitskeurmerk voor relevante inzichten

De aangekondigde aanscherping van de criteria en de uniforme herbeoordeling in 2027 maken duidelijk welke richting de sector kiest. De focus verschuift naar instrumenten die aantoonbaar bijdragen aan kwaliteit van bestaan, leren en verbeteren.

Voor zorgorganisaties is dit een kans om opnieuw te kijken naar de rol van cliëntervaringsonderzoek binnen hun kwaliteitsstrategie. Niet omdat het moet, maar omdat organisaties die structureel luisteren naar cliënten betere beslissingen nemen. Zonder cliëntinzichten stuur je op aannames. Met cliëntinzichten stuur je op de werkelijkheid.

Vanuit die ontwikkeling wordt de VGN Waaier steeds minder een overzicht van beschikbare instrumenten en steeds meer een kwaliteitskeurmerk voor betekenisvolle cliëntinzichten.